Księgowanie faktoringu pełnego – jak ująć faktoring bez regresu w księgach?

Faktoring pełny

Faktoring pełny, czyli usługa opisana w ofercie faktoringu pełnego, polega na finansowaniu wierzytelności z jednoczesnym przejęciem przez faktora ryzyka niewypłacalności kontrahenta w zakresie określonym w umowie. To właśnie ten element odróżnia faktoring pełny od faktoringu niepełnego i wpływa na sposób ujęcia transakcji w księgach rachunkowych.

W praktyce księgowej istotne znaczenie ma fakt, że w faktoringu pełnym dochodzi do przeniesienia wierzytelności na faktora. Dlatego ewidencja takiej operacji bywa ujmowana w sposób zbliżony do sprzedaży wierzytelności. Ostateczne ujęcie księgowe powinno jednak uwzględniać treść umowy, przyjęte zasady rachunkowości oraz specyfikę konkretnej transakcji.

Jak księgować faktoring pełny?

W przypadku faktoringu pełnego przyjmuje się, że wierzytelność zostaje przeniesiona na faktora, a ryzyko niewypłacalności kontrahenta nie pozostaje po stronie faktoranta. W efekcie w dacie przejęcia wierzytelności przez faktora może powstać konieczność wyksięgowania jej z ksiąg rachunkowych jednostki. W praktyce umowa faktoringu pełnego jest często ujmowana analogicznie do sprzedaży wierzytelności.

Poniżej przedstawiamy przykładowy sposób ewidencji księgowej takiej transakcji.

Sprzedaż wierzytelności

Kwotę należną od faktora zalicza się do przychodów finansowych. W księgach rachunkowych można ująć to następującym zapisem:

• Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Faktor),
• Ma konto 75-0 „Przychody finansowe”.

Równolegle wyksięgowuje się wierzytelność z konta rozrachunkowego odbiorcy zapisem:

• Wn konto 75-1 „Koszty finansowe”,
• Ma konto 20 „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce: konto imienne kontrahenta).

Opłaty pobrane przez faktora

Za świadczone usługi faktor pobiera wynagrodzenie, które ujmuje się po stronie kosztów finansowych. Jeżeli wystawiona przez faktora faktura zawiera podatek VAT, ewidencja księgowa może przebiegać w następujący sposób:

a) wartość brutto

• Wn konto 30 „Rozliczenie zakupu”,
• Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Faktor).

b) VAT naliczony podlegający odliczeniu

• Wn konto 22-2 „VAT naliczony i jego rozliczenie”,
• Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”.

c) wartość netto

• Wn konto 75-1 „Koszty finansowe”,
• Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”.

Wpływ środków od faktora

Faktor przekazuje na rachunek bankowy faktoranta kwotę wierzytelności pomniejszoną o należności wynikające z umowy faktoringu. Ewidencja księgowa wpływu tych środków może przebiegać następująco:

• Wn konto 13-0 „Rachunek bieżący”,
• Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Faktor).

Od czego zależy sposób księgowania faktoringu pełnego?

Sposób ujęcia faktoringu pełnego w księgach rachunkowych zależy przede wszystkim od treści umowy, zakresu przejęcia ryzyka przez faktora, momentu przeniesienia wierzytelności oraz przyjętej przez jednostkę polityki rachunkowości. W praktyce znaczenie mają również zasady rozliczania prowizji, opłat dodatkowych, podatku VAT oraz sposób prezentacji operacji w księgach i sprawozdaniu finansowym.

Dlatego przed zaksięgowaniem faktoringu pełnego warto przeanalizować nie tylko samą umowę faktoringową, ale także dokumenty towarzyszące, takie jak harmonogram rozliczeń, potwierdzenie cesji czy faktura wystawiona przez faktora.

Różnice w księgowaniu faktoringu pełnego i niepełnego

Z perspektywy księgowej faktoring pełny i faktoring niepełny nie są ujmowane w identyczny sposób. W faktoringu pełnym kluczowe znaczenie ma przejęcie przez faktora ryzyka niewypłacalności kontrahenta, dlatego taka transakcja może być traktowana podobnie jak sprzedaż wierzytelności. W faktoringu niepełnym wierzytelność co do zasady pozostaje silniej związana z ryzykiem po stronie faktoranta, co wpływa na sposób prezentacji operacji w księgach rachunkowych.

Właśnie dlatego przy analizie zapisów księgowych zawsze trzeba brać pod uwagę rodzaj faktoringu, a nie tylko sam fakt otrzymania środków od faktora.

Jakie dokumenty są potrzebne do prawidłowej ewidencji?

Aby poprawnie ująć faktoring pełny w księgach rachunkowych, potrzebna jest przede wszystkim umowa faktoringu oraz dokumenty potwierdzające przebieg transakcji. W praktyce podstawę ewidencji stanowią najczęściej:

• umowa faktoringu,
• dokument potwierdzający przeniesienie wierzytelności,
• faktura sprzedażowa objęta finansowaniem,
• rozliczenie lub potwierdzenie wypłaty środków przez faktora,
• faktura od faktora dokumentująca prowizję, opłaty i VAT.

Komplet dokumentów ma znaczenie nie tylko dla samego księgowania, ale również dla prawidłowego rozliczenia kosztów i podatku VAT.

Koszty faktoringu pełnego i rozliczenie VAT

W księgowaniu faktoringu pełnego ważne jest nie tylko samo ujęcie wierzytelności, ale również prawidłowe rozliczenie kosztów usługi. Faktor pobiera wynagrodzenie za finansowanie, obsługę należności oraz inne czynności wynikające z umowy. W zależności od konstrukcji rozliczenia koszty te mogą obejmować prowizję, opłaty administracyjne lub inne należności związane z obsługą faktoringu.

Jeżeli faktor wystawia fakturę z podatkiem VAT, przedsiębiorca powinien ocenić sposób jego ujęcia zgodnie z zasadami obowiązującymi w jednostce. W praktyce oznacza to konieczność prawidłowego rozdzielenia wartości netto, VAT oraz wartości brutto przy ewidencji kosztów usługi.

Na co zwrócić uwagę przy księgowaniu faktoringu pełnego?

• Moment ujęcia operacji - ważne jest prawidłowe ustalenie daty przeniesienia wierzytelności i momentu wyksięgowania jej z ksiąg.
• Zakres przejęcia ryzyka - sposób ewidencji powinien odpowiadać rzeczywistej treści umowy, a nie tylko nazwie produktu.
• Rozliczenie prowizji i opłat - należy prawidłowo zakwalifikować koszty finansowe oraz podatek VAT.
• Komplet dokumentów - ewidencja powinna być oparta na dokumentacji potwierdzającej przebieg całej transakcji.
• Spójność z polityką rachunkowości - sposób ujęcia powinien być zgodny z zasadami obowiązującymi w danej jednostce.

O czym jeszcze warto pamiętać?

W praktyce sposób ujęcia faktoringu pełnego w księgach rachunkowych powinien wynikać nie tylko z ogólnych zasad ewidencji, ale również z treści zawartej umowy, charakteru przeniesienia wierzytelności oraz przyjętej przez jednostkę polityki rachunkowości. Znaczenie mają także warunki dotyczące przejęcia ryzyka, rozliczenia prowizji i momentu ujęcia kosztów oraz przychodów finansowych.

Dlatego przy bardziej złożonych przypadkach warto każdorazowo przeanalizować dokumentację transakcji i skonsultować sposób ewidencji z księgowym lub doradcą rachunkowym.

Przedstawione zapisy mają charakter przykładowy. Ostateczny sposób ewidencji powinien uwzględniać treść umowy, politykę rachunkowości jednostki oraz indywidualne okoliczności danej transakcji.

Chcesz najpierw zrozumieć, czym różni się faktoring pełny od niepełnego? Zobacz także nasz materiał o faktoringu pełnym (bez regresu).

Źródło: GOFIN