Faktoring a cesja? Na czym polega przeniesienie wierzytelności?

Cesja wierzytelności

Cesja wierzytelności (przelew) polega na przeniesieniu prawa do wierzytelności na rzecz osoby trzeciej. Spółka sprzedająca wierzytelność określana jest jako cedent, a kupujący to cesjonariusz.

Dokonanie cesji może się odbyć bez zgody dłużnika, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów prawa. Kupujący wraz z wierzytelnością nabywa wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. W praktyce oznacza to, że nowy wierzyciel wchodzi w miejsce poprzedniego i od momentu skutecznego zawiadomienia to do niego powinna trafić zapłata.

Przeniesienie wierzytelności może nastąpić na podstawie:

• umowy sprzedaży,
• zamiany,
• darowizny lub
• innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności.

Sprzedaż wierzytelności jest rodzajem finansowania działalności przedsiębiorstwa, w związku z tym kwota uzyskana z ich sprzedaży w księgach rachunkowych ewidencjonowana jest na koncie „Przychody finansowe”, natomiast wartość zbywanej wierzytelności oraz poniesione koszty związane z jej sprzedażą stanowią koszty finansowe. Jeżeli zbywana należność objęta była odpisem aktualizującym, to w momencie sprzedaży odpis należy wyksięgować, przenosząc jego wartość na konto „Pozostałe przychody operacyjne”.

Faktoring

Faktoring to umowa zawierana pomiędzy dostawcą (faktorantem) a faktorem – podmiotem finansującym należność. Faktorant, w zamian za przejęcie wierzytelności lub objęcie jej finansowaniem, ponosi opłaty określone w umowie, np. prowizję, dyskonto i inne koszty wynikające z wybranego modelu współpracy.

W odróżnieniu od klasycznej cesji, faktoring nie jest zwykle jedynie jednorazowym przeniesieniem prawa do wierzytelności. To szersza usługa finansowa, która może obejmować finansowanie faktur, monitoring płatności, zarządzanie należnościami, a w niektórych wariantach również ograniczenie ryzyka niewypłacalności kontrahenta. Właśnie dlatego faktoring jest często traktowany jako stałe narzędzie wspierające płynność finansową firmy.

Umowa między faktorantem a faktorem może również przewidywać przeniesienie wierzytelności do ewidencji faktora. W takiej sytuacji należy usunąć wierzytelność z ksiąg faktoranta. W praktyce sposób ujęcia księgowego zależy jednak od konstrukcji usługi, zakresu przejęcia ryzyka i tego, czy przedsiębiorca zachowuje kontrolę nad należnością.

Faktoring a cesja – na czym polega różnica?

Najprościej mówiąc, cesja wierzytelności jest pojęciem szerszym i bardziej ogólnym. Oznacza sam fakt przeniesienia prawa do wierzytelności na inny podmiot. Faktoring natomiast jest konkretną usługą finansową, w której cesja może być jednym z elementów całego procesu.

W praktyce oznacza to, że każda umowa faktoringu może zawierać mechanizm cesji wierzytelności, ale nie każda cesja jest faktoringiem. W faktoringu przedsiębiorca otrzymuje nie tylko możliwość przeniesienia należności, ale również finansowanie, często szybszy dostęp do gotówki i dodatkową obsługę całego procesu. W klasycznej cesji nacisk kładzie się przede wszystkim na samo przeniesienie prawa do wierzytelności.

Dla przedsiębiorcy różnica jest bardzo istotna. Jeżeli zależy mu na jednorazowym zbyciu wierzytelności, może interesować go klasyczna cesja. Jeżeli natomiast chce regularnie odzyskiwać środki z wystawianych faktur i poprawiać płynność, dużo częściej rozważa właśnie faktoring.

Ważne

Usunięcie wierzytelności z ksiąg faktoranta przewiduje MSR nr 39. Zgodnie z przepisami tego standardu, przenosząc składnik aktywów finansowych, jednostka ocenia, w jakim stopniu zachowuje ryzyko i korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów oraz ustala, czy zachowała kontrolę nad składnikiem aktywów. Jeżeli spółka zatrzymała kontrolę nad należnością, to wykazuje ją w swoich księgach, jeśli nie – następuje wyłączenie z ksiąg.

To właśnie dlatego w praktyce księgowej i bilansowej tak duże znaczenie ma treść umowy oraz rzeczywisty zakres przenoszonych praw i obowiązków. Samo nazwanie usługi cesją lub faktoringiem nie zawsze jest wystarczające – liczy się faktyczna konstrukcja całego rozwiązania.

Czy cesja wierzytelności to to samo co sprzedaż długu?

Trzeba wiedzieć, że cesja wierzytelności nie jest tożsama ze sprzedażą długu. W pierwszym przypadku firma z góry planuje działania asekuracyjne, mające na celu zapewnienie jej płynności finansowej. Zabezpiecza się w ten sposób jeszcze przed zawarciem transakcji z nabywcą lub jeszcze przed wystąpieniem większych napięć w przepływach pieniężnych.

Sprzedaż długu natomiast następuje zwykle okazjonalnie i najczęściej post factum – wtedy, gdy problem z odzyskaniem środków już się pojawił. Z tego względu cesja wierzytelności w kontekście finansowania działalności przedsiębiorstwa ma bardziej planowy i zarządczy charakter, podczas gdy sprzedaż długu bywa działaniem ratunkowym.

Kiedy warto rozważyć faktoring zamiast zwykłej cesji?

Jeżeli firma regularnie wystawia faktury z odroczonym terminem płatności i chce szybciej odzyskiwać gotówkę, zazwyczaj lepszym rozwiązaniem okazuje się faktoring. Dotyczy to szczególnie tych przedsiębiorstw, które chcą nie tylko przenieść wierzytelność, ale również uporządkować zarządzanie należnościami i poprawić swoją płynność finansową.

W zależności od potrzeb przedsiębiorca może rozważyć różne modele, np. faktoring pełny, faktoring krajowy, faktoring eksportowy albo faktoring online. Wybór konkretnego wariantu zależy od branży, rodzaju kontrahentów, rynku działania i poziomu ryzyka, z jakim firma ma do czynienia na co dzień.

Podsumowanie

Cesja wierzytelności polega na przeniesieniu prawa do należności na inny podmiot, natomiast faktoring jest szerszą usługą finansową, w której takie przeniesienie może stanowić jeden z elementów współpracy. W praktyce różnica sprowadza się do celu i zakresu usługi: cesja skupia się na samym przelewie wierzytelności, a faktoring na finansowaniu, płynności i obsłudze należności.

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak działa ten mechanizm w praktyce, sprawdź stronę faktoringu dla firm albo skontaktuj się z nami i dobierz rozwiązanie do potrzeb swojej firmy.